Dự thảo Luật sửa đổi một số điều Luật Địa chất và Khoáng sản đề xuất đất hiếm là tài nguyên chiến lược đặc biệt; chỉ doanh nghiệp được Nhà nước chỉ định được thực hiện thăm dò, khai thác và chế biến.
1. Bối cảnh chính sách đối với việc khai thác, chế biến đất hiếm
Trong phiên họp sáng 4/11, Chính phủ Việt Nam trình lên Quốc hội Việt Nam dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản, trong đó phân định rõ hoạt động liên quan đến đất hiếm — từ thăm dò, khai thác, chế biến đến sử dụng.
Dự thảo nêu rõ: “Đất hiếm là tài nguyên chiến lược đặc biệt. Hoạt động điều tra, đánh giá, thăm dò, khai thác, chế biến đất hiếm phải tuân thủ chiến lược quốc gia về đất hiếm.” Việc này phản ánh xu hướng toàn cầu khi nguồn cung đất hiếm ngày càng khan hiếm, nhưng nhu cầu trong công nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và quốc phòng lại tăng mạnh.
2. Quy định mới đề xuất cho hoạt động khai thác, chế biến đất hiếm
Việc định danh và thêm quy định riêng về đất hiếm trong luật khoáng sản mục tiêu tăng hiệu lực quản lý, đảm bảo an ninh – kinh tế quốc gia.
2.1. Doanh nghiệp chỉ được Nhà nước chỉ định mới được khai thác
Theo dự thảo, chỉ các doanh nghiệp hoặc tổ chức được Nhà nước chỉ định hoặc cho phép mới được quyền thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng đất hiếm.
Ngoài ra, việc xuất khẩu khoáng sản thô đất hiếm sẽ bị nghiêm cấm; hoạt động chế biến sâu phải gắn với xây dựng chuỗi công nghiệp hiện đại trong nước.
2.2. Yêu cầu về trách nhiệm quốc phòng – an ninh
Dự thảo cũng đề xuất trước khi cấp phép thăm dò, khai thác đất hiếm tại khu vực nhạy cảm, phải có ý kiến bằng văn bản của bộ ngành như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Đi cùng với đó là việc quản lý tập trung dữ liệu địa chất – khoáng sản đất hiếm và ưu tiên đầu tư điều tra địa chất từ ngân sách nhà nước.
3. Cơ hội & thách thức ứng với chính sách về khai thác, chế biến đất hiếm
Chính sách mới mở ra tiềm năng lớn cho ngành khoáng sản nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về công nghệ, quản lý và tuân thủ.
3.1. Cơ hội phát triển ngành công nghiệp đất hiếm
Việc xác định đất hiếm là tài nguyên chiến lược đặc biệt giúp tạo hành lang pháp lý rõ ràng thúc đẩy đầu tư, công nghệ và chế biến sâu — từ đó nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
Đồng thời, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu, nhờ vào tiềm năng đất hiếm nội địa.
3.2. Thách thức quản lý và thực thi
Với đặc thù “chiến lược – nhạy cảm” của đất hiếm, việc quản lý kiểm soát bắt buộc chặt hơn. Rủi ro gồm: cấp phép không đúng đối tượng, khai thác tràn lan, xuất khẩu thô trái phép và vấn đề môi trường – nếu không kiểm soát tốt sẽ ảnh hưởng đến quốc phòng – an ninh và uy tín quốc gia.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ chế biến sâu, đáp ứng chuẩn quốc tế và chịu chi phí lớn để phát triển chuỗi giá trị.
4. Vai trò của T&T đồng hành cùng doanh nghiệp trong lĩnh vực khai thác, chế biến đất hiếm
Trong bối cảnh chính sách về đất hiếm được hoàn thiện và ngành khoáng sản chuyển hướng sang khai thác – chế biến hiện đại, doanh nghiệp cần thiết bị truyền tải vật liệu lớn, vận hành liên tục và độ bền cao.
T&T cung cấp các giải pháp băng tải cao su thương hiệu Heesung – gồm băng tải trơn, băng tải gân V, băng tải cáp thép – hỗ trợ vận chuyển quặng, vật liệu khai thác và chế biến trong ngành đất hiếm và khoáng sản chiến lược.
Nhờ đó, doanh nghiệp trong lĩnh vực đất hiếm có thể tối ưu vận hành, giảm chi phí, nâng cao hiệu suất thiết bị và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe — phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và tự chủ công nghiệp.
5. Kết luận
Việc đưa đất hiếm vào danh mục tài nguyên chiến lược đặc biệt và hoàn thiện khung pháp lý là bước tiến quan trọng nhằm bảo đảm chủ quyền, phát triển công nghiệp và bảo vệ môi trường.
Đối với doanh nghiệp và ngành thiết bị – máy móc, đây là thời điểm cần nâng cấp công nghệ, chuẩn hóa quản lý và tăng cường đầu tư thiết bị hiện đại. Sự đồng hành của các đơn vị uy tín như T&T sẽ góp phần giúp Việt Nam khai thác và chế biến đất hiếm một cách hiệu quả – bền vững – có giá trị gia tăng cao.
Nguồn: tuoitre.vn
