Quyết định của Đài Loan áp thuế chống bán phá giá tới 23,2% đang đặt ra thách thức nghiêm trọng cho xi măng xuất khẩu Việt Nam, đồng thời cảnh báo rõ ràng về sự phụ thuộc vào một số thị trường gần trong bối cảnh các rào cản thương mại ngày càng siết chặt.
1. Xi măng xuất khẩu Việt Nam đối mặt hàng rào thương mại từ Đài Loan
Ngày 22/7/2025, Bộ Kinh tế Đài Loan chính thức áp thuế chống bán phá giá từ 13,59% đến 23,2% đối với xi măng và clinker nhập khẩu từ Việt Nam, có hiệu lực trong vòng 5 năm kể từ 28/7/2025.
Đây là mức thuế cao, tác động trực tiếp đến hoạt động của nhiều doanh nghiệp. Đáng chú ý, xi măng Portland và clinker – vốn là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang châu Á – sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề. Điều này phơi bày rõ hạn chế trong chiến lược tập trung vào các thị trường gần, vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi chính sách nhập khẩu thay đổi.
2. Nguy cơ lan rộng sang các thị trường khác với xi măng xuất khẩu Việt Nam
Không chỉ Đài Loan, nhiều thị trường lớn khác cũng đang dựng thêm rào cản. Philippines – đối tác lớn nhất của Việt Nam – đã áp dụng biện pháp phòng vệ, và có thể tính đến quota hoặc thuế bổ sung. Bangladesh, Malaysia cũng liên tục điều chỉnh chính sách, khiến sản lượng và kim ngạch xuất khẩu trong nửa đầu năm 2025 giảm mạnh.
Trong khi đó, các thị trường tiềm năng như Mỹ lại siết chặt tiêu chuẩn môi trường. Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) và chiến lược “Buy Clean” yêu cầu nhà xuất khẩu minh bạch dấu chân carbon và phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm – điều mà phần lớn doanh nghiệp xi măng Việt Nam chưa đáp ứng được. Như vậy, thách thức với xi măng xuất khẩu Việt Nam không chỉ đến từ thuế quan trực tiếp, mà còn từ các “hàng rào vô hình” về môi trường.
3. Cơ hội chuyển đổi bền vững cho xi măng xuất khẩu Việt Nam
Trước bối cảnh khó khăn, Chính phủ đã có động thái hỗ trợ như Nghị định 108/2025/NĐ-CP, giảm thuế suất xuất khẩu clinker từ 10% xuống 5%. Tuy nhiên, giải pháp về chính sách chỉ là tạm thời. Vấn đề cốt lõi vẫn nằm ở sự chuyển đổi của chính doanh nghiệp.
Để tồn tại và phát triển, ngành xi măng cần tập trung vào ba hướng chính:
- Đầu tư công nghệ sạch: giảm phát thải carbon, ứng dụng sản xuất xanh để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
- Đa dạng hóa thị trường: mở rộng sang các khu vực có yêu cầu cao nhưng tiềm năng lớn như châu Âu, Mỹ.
- Minh bạch chuỗi cung ứng: đáp ứng tiêu chuẩn ESG, tạo niềm tin cho đối tác nhập khẩu.
Trong hành trình này, vai trò của các doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ là vô cùng quan trọng. Chẳng hạn, Công ty T&T với thế mạnh cung cấp băng tải cao su Heesung, thiết bị lọc tách sắt TTVM và máy sàng rung công suất lớn, có thể đồng hành cùng ngành xi măng trong việc hiện đại hóa dây chuyền, tối ưu hóa chi phí và giảm thiểu tác động môi trường. Đây là nền tảng để các nhà sản xuất Việt Nam nâng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Việt Nam vẫn nằm trong nhóm ba quốc gia xuất khẩu xi măng lớn nhất thế giới, song thực tế dư cung trong nước và các hàng rào thương mại mới cho thấy không thể tiếp tục dựa vào lợi thế giá rẻ. Nếu không có bước chuyển thực chất trong công nghệ, môi trường và chiến lược thị trường, ngành xi măng khó duy trì được vị thế hiện tại.
Quyết định của Đài Loan áp thuế chống bán phá giá đã cho thấy những rủi ro tiềm ẩn với xi măng xuất khẩu Việt Nam. Đây là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ để doanh nghiệp nhanh chóng thay đổi, ứng dụng công nghệ sạch, minh bạch chuỗi cung ứng và tìm kiếm những hướng đi bền vững hơn.
Nguồn: Báo Hải Quan
