Làng gốm Kim Lan (Gia Lâm, Hà Nội) – cái nôi của nghề gốm Việt từ thế kỷ VII – đang từng bước hồi sinh mạnh mẽ sau thời gian dài mai một. Việc khơi dậy giá trị truyền thống kết hợp với đổi mới công nghệ chính là chiến lược trọng tâm trong phát triển bền vững làng nghề gốm hiện nay.
1. Phát triển bền vững làng nghề gốm bắt đầu từ giá trị di sản
Kim Lan sở hữu nguồn đất sét trắng quý hiếm, là nền tảng hình thành nghề gốm từ hơn 13 thế kỷ trước. Qua các cuộc khai quật khảo cổ, các sản phẩm gốm cổ tinh xảo đã chứng minh rằng nơi đây từng là trung tâm sản xuất gốm lớn của đất Thăng Long. Tuy nhiên, do cạn kiệt nguyên liệu và sự cạnh tranh khốc liệt, Kim Lan từng rơi vào quên lãng.
Việc nghề gốm Kim Lan được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 1/2025 là minh chứng cho giá trị lịch sử và văn hóa sâu sắc, đồng thời đặt nền móng vững chắc cho hành trình phát triển bền vững làng nghề gốm trong thời kỳ mới.
2. Ứng dụng công nghệ vào phát triển bền vững làng nghề gốm
Nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường, người dân Kim Lan đã chủ động chuyển đổi công nghệ: từ lò than truyền thống sang lò gas, từ thủ công sang cơ giới hóa với các thiết bị như máy ép áp lực, dây chuyền sấy tự động, bàn in cán lăn…
Các hộ sản xuất như gia đình anh Bình Thy hay ông Lương Sơn đều ghi nhận hiệu quả rõ rệt: giảm hơn 80% lượng khí thải CO₂, tiết kiệm 70% chi phí năng lượng, tăng gấp đôi số lần nung mỗi tháng, đồng thời tỷ lệ sản phẩm đạt loại 1 cao vượt trội (95 – 97%). Từ đó, góp phần phát triển bền vững làng nghề gốm Kim Lan.
T&T – đơn vị chuyên cung cấp thiết bị công nghiệp cho các cơ sở gốm sứ, đã đồng hành với nhiều xưởng gốm Kim Lan trong việc nâng cấp công nghệ. Với hơn 16 năm kinh nghiệm, T&T mang đến giải pháp tối ưu như băng tải Heesung, máy sàng rung TTVM, thiết bị lọc tách sắt TTVM… góp phần vào quá trình hiện đại hóa sản xuất nhưng vẫn bảo tồn giá trị truyền thống.
3. Đa dạng hóa sản phẩm – Phát triển bền vững làng nghề gốm
Không chỉ cải tiến công nghệ, Kim Lan còn đổi mới về mẫu mã và phân khúc sản phẩm. Từ gốm gia dụng (ấm chén, bát đĩa), gốm nghệ thuật (đèn thờ, lư, bình lớn), cho đến gốm xây dựng (gạch, ngói, con tiện…), các sản phẩm mang tính ứng dụng cao nhưng vẫn giữ “hồn cốt” làng nghề.
Ngoài ra, việc tiếp cận thị trường hiện đại qua sàn thương mại điện tử và xuất khẩu ra nước ngoài (Nhật Bản, Hàn Quốc…) giúp phát triển bền vững làng nghề gốm Kim Lan, khẳng định vị thế thương hiệu trong nước và quốc tế.
Chính quyền địa phương đã tích cực hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu tập thể “Gốm sứ Kim Lan”, thành lập hội gốm sứ, đưa sản phẩm vào chương trình OCOP và xúc tiến du lịch trải nghiệm tại Bảo tàng Gốm Kim Lan. Đây là những mắt xích quan trọng trong chiến lược dài hạn để làng nghề phát triển không chỉ về kinh tế mà còn về văn hóa – xã hội.
Từ di sản nằm sâu trong lòng đất đến những sản phẩm gốm hiện đại bước ra thế giới, Kim Lan đang chứng minh rằng: phát triển bền vững làng nghề gốm không đơn thuần là khôi phục nghề cũ, mà là kiến tạo tương lai dựa trên giá trị truyền thống và sức mạnh đổi mới. Với sự đồng hành của các doanh nghiệp công nghiệp như T&T, làng nghề gốm Kim Lan đang chuyển mình mạnh mẽ – bền vững và sáng tạo.
Nguồn: Báo Công Luận
