Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong nửa đầu năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Indonesia đạt 8,61 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhập khẩu than từ Indonesia chiếm tới 1,22 tỷ USD, trở thành mặt hàng nhập khẩu lớn nhất. Tuy giá trị này giảm 9,6% so với mức 1,35 tỷ USD cùng kỳ 2024, nhưng tỷ trọng trong cơ cấu nhập khẩu vẫn duy trì ở mức cao, cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của Việt Nam vào nguồn than từ quốc gia này.
1. Cơ cấu hàng hóa nhập khẩu từ Indonesia và vai trò của than
Trong 37 mặt hàng chính mà Việt Nam nhập từ Indonesia, có 10 mặt hàng đạt giá trị trên 100 triệu USD. Bên cạnh nhập khẩu than từ Indonesia (1,22 tỷ USD), các mặt hàng lớn khác gồm:
- Sắt thép với 776 triệu USD, tăng 44% YoY.
- Ô tô nguyên chiếc đạt 554 triệu USD, tăng 15,8% YoY.
- Dầu mỡ động thực vật 425 triệu USD, tăng 83% YoY.
- Kim loại thường khác 391 triệu USD, giảm 0,9% YoY.
Có thể thấy, than không chỉ dẫn đầu về giá trị nhập khẩu, mà còn đóng vai trò chiến lược trong việc bảo đảm nguồn cung năng lượng cho Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện công nghiệp ngày càng tăng cao.
2. Tác động của nhập khẩu than từ Indonesia đến cán cân thương mại
Việt Nam đang nhập siêu lớn từ Indonesia với mức 2,89 tỷ USD trong nửa đầu 2025, tăng 59% so với cùng kỳ năm trước. Một phần nguyên nhân chính đến từ sự gia tăng của nhập khẩu than từ Indonesia, cùng các mặt hàng năng lượng và công nghiệp.
Điều này đặt ra thách thức về sự cân bằng trong quan hệ thương mại song phương. Trong khi các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như phương tiện vận tải, dệt may, máy móc thiết bị… đạt kết quả tích cực, thì sự phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng từ Indonesia vẫn duy trì xu hướng tăng.
3. Doanh nghiệp và giải pháp tối ưu chuỗi cung ứng than nhập khẩu
Để giảm áp lực chi phí từ nhập khẩu than từ Indonesia, các doanh nghiệp trong nước cần tính toán chiến lược tối ưu chuỗi cung ứng và sử dụng năng lượng bền vững. Một số doanh nghiệp công nghiệp đã bắt đầu nghiên cứu chuyển đổi sang các giải pháp nhiên liệu thay thế như viên nén gỗ sinh khối.
Trong lĩnh vực này, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Vật tư Máy móc T&T (T&T) được biết đến là đơn vị uy tín trong cung cấp thiết bị lọc tách sắt, máy tuyển từ và băng tải công nghiệp. Những giải pháp của T&T giúp doanh nghiệp khai thác, vận chuyển và sử dụng than cũng như nguyên liệu thay thế một cách hiệu quả, an toàn và tiết kiệm hơn. Đây có thể xem là hướng đi giúp doanh nghiệp công nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu than từ Indonesia trong dài hạn.
Nửa đầu năm 2025, Việt Nam vẫn duy trì mức chi hơn một tỷ USD cho nhập khẩu than từ Indonesia, cho thấy nhu cầu năng lượng lớn và sự phụ thuộc vào nguồn cung từ quốc gia này. Tuy nhiên, để đảm bảo tính bền vững và an toàn năng lượng, các doanh nghiệp cũng như cơ quan quản lý cần sớm tìm giải pháp cân bằng, vừa duy trì nhập khẩu chiến lược, vừa thúc đẩy các nguồn năng lượng thay thế trong tương lai.
Nguồn: Tạp chí điện tử Mekong Asean
