Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chuyển dịch theo hướng xanh – bền vững, ngành sản xuất gỗ Việt Nam và Trung Quốc đang ngày càng thắt chặt hợp tác để hướng tới mô hình thương mại trách nhiệm và hiệu quả hơn. Không chỉ là hai đối tác thương mại chủ lực của nhau, cả hai quốc gia còn đang từng bước xây dựng hệ thống pháp lý và kỹ thuật nhằm đảm bảo truy xuất nguồn gốc, phát triển rừng bền vững và nâng cao giá trị sản phẩm gỗ xuất – nhập khẩu.
1. Xuất khẩu dăm gỗ – động lực tăng trưởng lớn của ngành sản xuất gỗ
Trong năm 2023, Trung Quốc chiếm tới 60% kim ngạch xuất khẩu dăm gỗ của Việt Nam, tương đương khoảng 2 tỷ USD. Đây là con số thể hiện vai trò trung tâm của thị trường Trung Quốc đối với ngành sản xuất gỗ trong nước. Bên cạnh dăm gỗ, các sản phẩm như gỗ ván và veneer cũng được xuất sang Trung Quốc với khối lượng lớn, trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào quan trọng cho ngành sản xuất gỗ của quốc gia này.
Dữ liệu 11 tháng đầu năm 2024 từ Bộ Công Thương cho thấy xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 14,6 tỷ USD – tăng hơn 20% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn rất mạnh mẽ. Trong đó, sản phẩm gỗ chiếm phần lớn với hơn 10 tỷ USD, củng cố vai trò trụ cột của ngành sản xuất gỗ trong xuất khẩu nông – lâm sản.
2. Nhập khẩu nguyên liệu và thách thức với ngành sản xuất gỗ
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng nhập khẩu khoảng 1 tỷ USD gỗ mỗi năm từ Trung Quốc, chủ yếu là veneer và gỗ công nghiệp có nguồn gốc từ Nga và các nước thứ ba. Tuy nhiên, điều này đặt ra áp lực lớn cho ngành sản xuất gỗ trong nước khi một số sản phẩm nhập khẩu không đáp ứng các tiêu chuẩn khuyến khích từ thị trường khó tính như EU hay Mỹ.
Sự phụ thuộc hai chiều giữa Việt Nam và Trung Quốc cho thấy một chuỗi cung ứng có tính liên kết cao nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về tính hợp pháp, nguồn gốc gỗ và khả năng truy xuất. Điều này đòi hỏi cả hai bên phải tăng cường minh bạch, cải thiện năng lực sản xuất và kiểm soát chất lượng nguyên liệu.
3. Chứng chỉ rừng – nền tảng cho ngành sản xuất gỗ bền vững
Việt Nam hiện có khoảng 500.000 ha rừng đạt chứng chỉ FSC hoặc PEFC – con số dự kiến nâng lên 1 triệu ha vào năm 2030. Việc đạt chứng chỉ rừng bền vững không chỉ giúp doanh nghiệp sản xuất gỗ nâng cao giá trị xuất khẩu mà còn là điều kiện bắt buộc để tiếp cận các thị trường cao cấp.
Tuy nhiên, nhiều hộ trồng rừng và doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn trong quá trình tiếp cận chứng chỉ do chi phí cao và thiếu nguồn lực kỹ thuật. Chính vì vậy, việc hỗ trợ nâng cao năng lực, tập huấn kỹ thuật và ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc đang được Nhà nước và các tổ chức quốc tế đẩy mạnh.
4. Hợp tác công nghệ và giảm phát thải trong ngành sản xuất gỗ
Cả Việt Nam và Trung Quốc đang phối hợp triển khai các sáng kiến hướng tới ngành sản xuất gỗ phát thải thấp và tiết kiệm năng lượng. Trung Quốc nổi bật với dự án InFit – thúc đẩy truy xuất nguồn gốc và thương mại hợp pháp. Trong khi đó, Việt Nam đang áp dụng công nghệ giám sát từ khai thác đến vận chuyển và tiêu thụ nhằm xây dựng chuỗi giá trị minh bạch.
Việc hai nước đẩy mạnh hợp tác chuyển giao công nghệ và kiểm soát phát thải không chỉ giúp cải thiện hiệu quả sản xuất mà còn nâng cao hình ảnh ngành gỗ khu vực trên trường quốc tế, hướng đến tương lai phát triển xanh – bền vững.
Với hơn 16 năm đồng hành cùng ngành công nghiệp, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Vật tư Máy móc T&T là đối tác đáng tin cậy của các doanh nghiệp sản xuất gỗ trong nước.
T&T cung cấp các thiết bị và vật tư chuyên biệt giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất:
- Băng tải Heesung: Giải pháp vận chuyển vật liệu gỗ hiệu quả, giảm nhân công và thời gian vận hành.
- Thiết bị lọc tách sắt TTVM: Bảo vệ dây chuyền chế biến khỏi các tạp chất kim loại có thể làm hỏng lưỡi cưa và máy móc.
T&T không chỉ cung cấp thiết bị mà còn hỗ trợ lắp đặt, bảo trì và tối ưu dây chuyền, giúp ngành gỗ nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại chuyển đổi công nghệ và thương mại xanh.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu hướng đến sự hợp pháp và phát triển bền vững, ngành sản xuất gỗ Việt Nam và Trung Quốc cần tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác chiến lược trên cơ sở minh bạch, trách nhiệm và cùng phát triển. Việc đầu tư vào công nghệ, quản lý rừng bền vững và lựa chọn đối tác thiết bị như T&T sẽ là chìa khóa giúp ngành gỗ khu vực vươn xa, đảm bảo vai trò trụ cột trong xuất khẩu và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguồn: Báo Quảng Ninh
