Trong bối cảnh năm 2025, biến động thị trường lúa gạo đang tạo ra nhiều thách thức mới cho ngành xuất khẩu gạo Việt Nam. Giá gạo xuất khẩu liên tục giảm, nhu cầu nhập khẩu từ các thị trường truyền thống suy yếu trong khi sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các quốc gia khác. Trước thực tế này, ngành lúa gạo Việt Nam cần chiến lược ứng phó phù hợp để duy trì tăng trưởng và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế.
1. Biến động thị trường lúa gạo và những con số đáng chú ý
5 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu 4,5 triệu tấn gạo, đạt 2,34 tỷ USD. Dù khối lượng tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2024, giá trị lại giảm 8,9% do giá gạo xuất khẩu bình quân giảm mạnh còn khoảng 516,4 USD/tấn.
- Philippines vẫn là thị trường lớn nhất, chiếm 41,4% nhưng giá trị xuất khẩu giảm hơn 21%.
- Indonesia gần như “đóng băng” khi giá trị giảm tới 97,9%.
- Trung Quốc bất ngờ trở lại mạnh mẽ, chiếm 10,3% thị phần, tăng trưởng 83,7%.
- Bangladesh ghi nhận tăng trưởng kỷ lục, gấp hơn 500 lần trong 4 tháng đầu năm.
Điều này cho thấy, biến động thị trường lúa gạo không chỉ đến từ nhu cầu tiêu thụ mà còn do yếu tố nguồn cung và sự cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất lớn.
2. Nguyên nhân khiến biến động thị trường lúa gạo
Sự sụt giảm giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam gây ra biến động thị trường lúa gạo chịu tác động từ nhiều yếu tố:
- Nguồn cung tăng mạnh: Indonesia dự kiến sản lượng gạo năm 2025 đạt trên 34 triệu tấn, vượt nhu cầu trong nước và có khả năng tham gia xuất khẩu.
- Nhu cầu giảm ở thị trường truyền thống: Philippines tăng dự trữ gạo, giảm nhu cầu nhập khẩu.
- Sự cạnh tranh khốc liệt: Ấn Độ xuất khẩu gần 20 triệu tấn gạo trong năm qua, tăng hơn 21%; gạo Thái Lan và Campuchia cũng cạnh tranh trực tiếp tại Trung Quốc.
Những yếu tố này khiến gạo Việt Nam gặp khó trong việc giữ giá và mở rộng thị phần ở phân khúc trung bình.
3. Giải pháp ứng phó biến động thị trường lúa gạo của doanh nghiệp Việt
Trước bối cảnh khó khăn, nhiều doanh nghiệp đã triển khai giải pháp linh hoạt để giữ đơn hàng và gia tăng giá trị xuất khẩu nhằm tránh biến động thị trường lúa gạo:
- Công ty TNHH Phước Thành II (Long An): Tập trung nghiên cứu mở rộng thị trường mới tại châu Phi, Trung Đông và chú trọng gạo chất lượng cao. Doanh nghiệp cũng đẩy mạnh liên kết với nông dân trồng giống lúa thơm, sạch và bền vững.
- Công ty TNHH XNK Chơn Chính (Đồng Tháp): Chọn hướng sản xuất gạo phát thải thấp, chất lượng cao để thâm nhập thị trường châu Âu và Trung Đông. Công ty đầu tư dây chuyền công nghệ hiện đại, kế hoạch năm 2025 xuất khẩu khoảng 180 nghìn tấn gạo.
Ngoài ra, các doanh nghiệp đều hướng đến tham gia Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng ĐBSCL”, góp phần khẳng định thương hiệu gạo Việt Nam xanh, an toàn và thân thiện môi trường.
4. Định hướng phát triển trước biến động thị trường lúa gạo
Theo Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (Vietrisa), chiến lược lâu dài của Việt Nam là tập trung vào phân khúc gạo thơm, gạo đặc sản và gạo phát thải thấp – những sản phẩm có nhu cầu cao và ít biến động về giá. Thành công bước đầu với lô hàng “Gạo Việt xanh phát thải thấp” xuất khẩu sang Nhật Bản mở ra triển vọng lớn cho gạo Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ và Trung Đông.
Trong quá trình này, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Vật tư Máy móc T&T đóng vai trò quan trọng khi là đơn vị cung cấp các loại vật tư, thiết bị và máy móc hiện đại cho nhiều doanh nghiệp sản xuất, chế biến lúa gạo. Với thế mạnh ở các dòng máy sàng rung, máy tuyển từ, băng tải và hệ thống lọc tách sắt TTVM, T&T đã giúp nhiều nhà máy lúa gạo nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm hao hụt trong quá trình chế biến, đồng thời đáp ứng được các tiêu chuẩn về an toàn, sạch và phát thải thấp. Đây là tiền đề tránh nhằm biến động thị trường lúa gạo.
Có thể thấy, biến động thị trường lúa gạo trong năm 2025 vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành lúa gạo Việt Nam tái cấu trúc theo hướng chất lượng cao, bền vững và thân thiện môi trường. Chỉ khi đa dạng hóa thị trường, đầu tư công nghệ chế biến và gắn sản xuất với mô hình phát thải thấp, gạo Việt mới giữ vững vị thế và gia tăng giá trị trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.
Nguồn: Báo Nhân dân
