Đa dạng hóa thị trường gỗ đang trở thành hướng đi được nhiều doanh nghiệp Việt Nam chú trọng trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu có nhiều biến động. Trong 3 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 4 tỷ USD, tăng 1,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các thị trường cho thấy doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm những dư địa tăng trưởng mới.
1. Ngành gỗ duy trì tăng trưởng nhưng thị trường có sự phân hóa
Theo số liệu từ Cục Hải quan được Tạp chí Công Thương dẫn lại, riêng tháng 3/2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 1,4 tỷ USD, tăng mạnh so với tháng trước. Tính chung quý I/2026, tổng giá trị xuất khẩu đạt khoảng 4 tỷ USD, tăng 1,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Dù vậy, nhóm sản phẩm gỗ chỉ đạt khoảng 2,6 tỷ USD trong quý I và giảm 4,7%. Diễn biến này cho thấy tăng trưởng của toàn ngành chưa đồng đều, trong khi nhu cầu tại các thị trường chủ lực đang thay đổi đáng kể.
2. Đa dạng hóa thị trường gỗ giúp giảm phụ thuộc vào một thị trường
Chiến lược đa dạng hóa thị trường gỗ có thể giúp doanh nghiệp giảm mức độ phụ thuộc vào một thị trường duy nhất và chủ động hơn trước những thay đổi về nhu cầu.
2.1. Trung Quốc và Nhật Bản tiếp tục là những thị trường đáng chú ý
Trung Quốc đang nổi lên với tốc độ tăng trưởng cao, góp phần bù đắp một phần mức giảm tại Hoa Kỳ. Trong khi đó, Nhật Bản vẫn duy trì đà tăng và là một trong những thị trường quan trọng của ngành gỗ Việt Nam.
Bên cạnh các thị trường lân cận, doanh nghiệp cũng có thể khai thác tốt hơn những thị trường đã có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam như EU và Canada. Việc tận dụng ưu đãi thuế quan cùng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn sẽ tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho sản phẩm gỗ Việt.
2.2. EU mở ra dư địa cho sản phẩm có giá trị gia tăng
Thị trường châu Âu đang được chú ý nhờ triển vọng nhu cầu đồ nội thất cải thiện khi lạm phát hạ nhiệt. Tuy nhiên, đây cũng là khu vực đặt ra yêu cầu cao về nguồn gốc nguyên liệu, tính bền vững và tuân thủ quy định chống phá rừng.
Vì vậy, muốn mở rộng thị trường, doanh nghiệp không chỉ cần có sản phẩm phù hợp mà còn phải kiểm soát tốt nguyên liệu, quy trình sản xuất và hồ sơ chứng minh nguồn gốc.
3. Đa dạng hóa thị trường gỗ đòi hỏi doanh nghiệp thích ứng
Cùng với cơ hội từ những thị trường mới, ngành gỗ vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Chi phí vận tải, giá năng lượng và nguyên liệu có thể biến động do tình hình địa chính trị. Trong khi đó, các yêu cầu về chứng chỉ bền vững, quy định chống phá rừng và phòng vệ thương mại ngày càng chặt chẽ.
Theo định hướng được bài nguồn đề cập, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy chỉ tối ưu chi phí sang nâng cao khả năng linh hoạt. Việc phát triển sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, tăng giá trị gia tăng và đáp ứng các tiêu chuẩn như FSC, PEFC sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận tốt hơn phân khúc cao cấp.
4. Băng tải cao su hỗ trợ dây chuyền chế biến gỗ
Để đáp ứng yêu cầu sản xuất ngày càng cao, các cơ sở chế biến gỗ cũng cần chú trọng đầu tư máy móc và hệ thống vận chuyển nguyên liệu. Gỗ nguyên liệu, dăm gỗ, mùn cưa hoặc bán thành phẩm thường phải di chuyển qua nhiều công đoạn như cắt, băm, nghiền, sàng và đóng gói.
Trong đó, băng tải cao su Heesung có thể được sử dụng cho các hệ thống vận chuyển vật liệu tại nhà máy chế biến gỗ tùy theo tải trọng, khoảng cách và điều kiện làm việc. Việc lựa chọn đúng loại băng tải giúp quá trình vận chuyển diễn ra liên tục, đồng thời giảm những gián đoạn không cần thiết trong dây chuyền.
Ngoài hệ thống vận chuyển, các cơ sở chế biến còn có thể bố trí thiết bị lọc tách sắt tại những vị trí phù hợp để loại bỏ tạp chất kim loại nhiễm từ lẫn trong nguyên liệu, góp phần bảo vệ máy móc ở các công đoạn phía sau.
Kết quả quý I/2026 cho thấy cơ cấu xuất khẩu của ngành gỗ đang có sự chuyển dịch tích cực. Trong khi một số thị trường truyền thống suy giảm, Trung Quốc, Nhật Bản, Canada và nhiều nước châu Âu vẫn tạo ra những tín hiệu khả quan.
Vì vậy, đa dạng hóa thị trường gỗ không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng đầu ra mà còn tăng khả năng ứng phó trước biến động thương mại quốc tế. Cùng với việc tận dụng các FTA, doanh nghiệp cần nâng chất lượng sản phẩm, kiểm soát nguồn nguyên liệu và đầu tư thiết bị phù hợp cho dây chuyền sản xuất.
Nguồn: Tạp chí Công Thương
