Trong nhiều năm qua, xuất khẩu quặng Titan vẫn là chủ đề nóng được nhiều doanh nghiệp và cơ quan quản lý quan tâm. Dù được coi là nguồn tài nguyên quan trọng, song việc chế biến sâu khoáng sản Titan tại Việt Nam còn nhiều hạn chế, khiến các đơn vị khai thác, chế biến và xuất khẩu gặp khó khăn chồng chất.
1. Thực trạng xuất khẩu quặng Titan và những nút thắt lớn
Theo Quyết định số 1546/QĐ-TTg năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ, quặng Titan tại Việt Nam được quy hoạch để phục vụ chế biến trong nước. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp chưa đủ điều kiện chế biến sâu nên chỉ được phép xuất khẩu quặng Titan với khối lượng hạn chế.
Công ty CP Khoáng sản An Khánh từng đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào dây chuyền tuyển quặng, nhưng do chỉ được xuất khẩu từ 20–30 nghìn tấn/năm, lại bị đối tác ép giá, đơn vị rơi vào tình trạng tồn kho hàng trăm nghìn tấn. Hệ quả là doanh nghiệp vừa chịu áp lực chi phí hàng chục tỷ đồng tiền thuế, phí môi trường, vừa khó khăn trong duy trì sản xuất.
Tương tự, Công ty CP Ban Tích cũng gặp khó khăn do mỏ khai thác là loại quặng gốc, chưa có công nghệ tuyển khoáng phù hợp. Trong khi đó, chỉ duy nhất Công ty TNHH Xây dựng và Phát triển nông thôn miền núi có thể chế biến sâu nhờ được cấp phép tại khu vực quặng sa khoáng.
2. Xuất khẩu quặng Titan và thách thức từ đặc tính quặng gốc
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn chính là đặc điểm quặng gốc tại mỏ Cây Châm (Phú Lương). Quặng gốc chứa nhiều tạp chất, tinh thể nhỏ, xen kẹp phức tạp, khó tuyển đạt chất lượng cao.
Kết quả là tinh quặng Titan qua tuyển chỉ đạt 40–44%, không đủ điều kiện để luyện ra xỉ Titan trên 90%. Dù đã phối hợp với Viện Khoa học Mỏ và Luyện kim, Hiệp hội Titan Việt Nam, thậm chí tổ chức nhiều hội thảo quốc tế, nhưng đến nay vẫn chưa tìm được công nghệ phù hợp để xử lý triệt để vấn đề này.
3. Vai trò hỗ trợ của T&T trong xuất khẩu quặng Titan
Trong bối cảnh nhiều đơn vị loay hoay, không chỉ riêng vấn đề xuất khẩu mà còn ở khâu khai thác, chế biến, thì vai trò của các công ty cung cấp giải pháp, vật tư và thiết bị trở nên quan trọng. Công ty T&T – đơn vị nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp băng tải công nghiệp, thiết bị lọc tách sắt TTVM, máy sàng rung và máy tuyển từ – đã đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp khai thác khoáng sản, trong đó có Titan.
Nhờ giải pháp thiết bị tiên tiến, T&T giúp các doanh nghiệp nâng cao năng suất, giảm chi phí, đồng thời hạn chế rủi ro trong quá trình khai thác và chế biến. Đây được coi là điểm tựa quan trọng để các đơn vị từng bước tháo gỡ khó khăn, ổn định sản xuất và tìm hướng đi mới cho hoạt động xuất khẩu quặng Titan trong tương lai.
4. Cần chính sách tháo gỡ để thúc đẩy xuất khẩu quặng Titan
Khó khăn hiện nay không chỉ đến từ doanh nghiệp, mà còn nằm ở cơ chế quản lý. Việc chưa có công nghệ xử lý quặng gốc khiến các doanh nghiệp chỉ có thể cầm cự hoặc đứng trước nguy cơ đóng cửa mỏ. Chính quyền địa phương và các bộ, ngành đã nhiều lần kiến nghị Chính phủ cho phép gia hạn xuất khẩu tinh quặng Titan, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ chế biến sâu để tận dụng tối đa giá trị tài nguyên.
Có thể thấy, xuất khẩu quặng Titan đang trong tình thế “tiến thoái lưỡng nan” khi doanh nghiệp phải đối mặt với cả rào cản công nghệ lẫn thị trường. Để tháo gỡ, rất cần sự đồng hành của Nhà nước, sự chủ động đổi mới công nghệ từ doanh nghiệp, cũng như vai trò hỗ trợ thiết bị – giải pháp từ các đơn vị uy tín như T&T. Chỉ khi đó, ngành Titan Việt Nam mới có thể vươn lên mạnh mẽ, phát huy tiềm năng tài nguyên quý giá này.
Nguồn: Báo Thái Nguyên
